Thái Úy Tô Hiến Thành

Năm 1141, Thân Lợi tự xưng là con vua Lý Nhân Tông, dấy binh làm loạn chiếm giữ vùng biên ải phía Bắc (Thái Nguyên). Nhận trọng trách thống lĩnh quan quân triều đình, Thái úy Tô Hiến Thành đã thể hiện tài điều binh khiển tướng xuất chúng, dẹp tan loạn đảng, bắt sống thủ lĩnh, lập lại trật tự kỷ cương cho xã tắc. Đặc biệt, với đức độ nhân văn cao cả, ông chủ động dâng biểu tâu xin vua Lý tha mạng cho hàng vạn binh lính và dân thường bị lôi kéo ép buộc theo giặc, vỗ về nhân tâm, tạo tiền đề cho sự ổn định lâu dài của triều đình Lý Anh Tông.

Dưới triều vua Lý Anh Tông, giặc Ngưu Hống và quân Ai Lao thường xuyên quấy nhiễu biên cương Tây Bắc. Năm 1159, Tô Hiến Thành thân chinh xuất trận, dẹp yên quân phiến loạn, giữ vững cõi bờ. Đến năm 1167, trước sự khiêu khích của quân Chiêm Thành ở phương Nam, ông thống lĩnh thủy lục quân binh tiến hành cuộc nam chinh đại thắng, buộc vua Chiêm phải quy phục và cống nạp. Uy danh quân sự lẫy lừng của ông khiến nhà Tống ở phương Bắc nể sợ, chính thức sắc phong vua Lý làm An Nam quốc vương (1174), khẳng định vị thế quốc gia độc lập có chủ quyền.

Năm 1175, vua Lý Anh Tông băng hà, trao di chiếu phụ chính phò tá ấu chúa Lý Cao Tông mới 3 tuổi. Khi Chiêu Linh Thái hậu mang mâm vàng bạc đến hối lộ mưu đồ phế trưởng lập con mình, ông khẳng khái khước từ: "Làm việc bất nghĩa mà được giàu sang, kẻ trượng phu chẳng thèm làm!". Suốt đời vì nước, ông còn đích thân chỉ đạo nhân dân quai đê lấn biển mở mang bờ cõi dọc duyên hải. Đến lúc lâm chung, ông một lòng vì non sông mà tiến cử trung thần Trần Trung Tá, khắc ghi biểu tượng chí công vô tư ngàn thu của dân tộc.